Giác quan và trực giác

Trắc nghiệm nhanh: bạn giác quan hay trực giác?

12 câu, chưa tới hai phút. Chọn theo cách bạn thường làm.

Giác quan và trực giác là gì

Đây là cặp xu hướng nói về cách bạn thu nhận và xử lý thông tin. Người nghiêng về giác quan (S) tin vào những gì quan sát được, đo đếm được và đã từng xảy ra. Họ chú ý đến chi tiết, thích bắt đầu từ thực tế rồi mới nâng lên thành ý tưởng.

Người nghiêng về trực giác (N) thường nhìn tổng thể trước, tìm mối liên hệ giữa các sự việc và tự hỏi điều đó có thể dẫn đến đâu. Họ bị hấp dẫn bởi ý nghĩa, ẩn ý và những khả năng chưa xảy ra.

Cả hai đều là cách thông minh để hiểu thế giới. Bạn có thể vừa nhớ rất rõ từng chi tiết của một chuyến đi, vừa say mê tưởng tượng về chuyến đi kế tiếp. Chữ S hay N chỉ cho biết cách nào bạn dùng nhiều và quen hơn.

Những hiểu lầm thường gặp

Nhiều người nghĩ trực giác là khả năng "đoán trúng" huyền bí. Thực ra, ở đây trực giác chỉ là thói quen chú ý đến khuôn mẫu và ý nghĩa tổng thể, không phải năng lực siêu nhiên. Ngược lại, giác quan không có nghĩa là kém sáng tạo; người nghiêng về S có thể rất sáng tạo trong việc cải tiến cách làm cụ thể.

• Người S không thiếu trí tưởng tượng, họ hay tưởng tượng từ những thứ có thật.
• Người N không phải lúc nào cũng mơ mộng xa rời thực tế.
• Chữ S hay N không cho biết bạn học giỏi hay kém, chỉ cho biết cách bạn thích tiếp cận.

Ở trường, ở chỗ làm

Người nghiêng về giác quan thường học tốt khi có ví dụ thật, bài tập thực hành và hướng dẫn rõ ràng. Trong công việc, họ đáng tin ở khâu cần độ chính xác, quy trình ổn định và theo dõi chi tiết.

Người nghiêng về trực giác thường hứng thú với khái niệm, mô hình và những vấn đề mở. Họ hay đề xuất hướng đi mới, nhìn ra rủi ro ở xa, nhưng đôi khi bỏ sót các bước nhỏ hoặc mau chán khi phải lặp lại.

Giáo viên và người quản lý có thể giúp cả hai bằng cách nêu mục tiêu lớn kèm ví dụ cụ thể: người N thấy ý nghĩa, người S thấy cách làm.

Trong gia đình và các mối quan hệ

Hai người khác phía thường hiểu cùng một câu chuyện theo hai cách. Người S kể lại đầy đủ ai nói gì, làm gì, lúc mấy giờ. Người N kể cảm giác chung và điều họ nghĩ nó có nghĩa gì. Nếu không để ý, bên này sẽ thấy bên kia dông dài, bên kia thấy bên này quá chi li.

Một vài gợi ý: khi nói chuyện, nêu cả sự việc lẫn ý nghĩa của nó; khi lập kế hoạch gia đình, một người lo phần chi tiết như lịch trình, chi phí, người kia nghĩ ra điểm mới để cả nhà thêm hứng thú; và đừng coi cách nhìn của nhau là sai, chỉ là khác.

Khi hai phía làm việc cùng nhau

Sự khác biệt này thật sự có giá trị khi đi cùng nhau: một bên giữ mặt đất, một bên mở trời. Một vài gợi ý:

• Bắt đầu dự án bằng bức tranh tổng thể rồi chia thành các bước cụ thể.
• Người N đưa ý tưởng, người S kiểm tra tính khả thi bằng dữ kiện và kinh nghiệm.
• Khi tranh luận, hỏi "bằng chứng nào?" và "điều này dẫn đến đâu?" như hai câu hỏi bổ sung cho nhau.
• Ghi lại quyết định thành văn bản rõ ràng để mỗi người không phải hiểu theo một kiểu riêng.

Nhờ vậy ý tưởng không bị bỏ lửng, và kế hoạch không bị cứng nhắc.

Trong 16 nhóm tính cách

Chữ thứ hai trong mã bốn chữ cái thuộc về trục này. Mỗi phía có tám nhóm và chúng không hơn kém nhau.

Tám nhóm có chữ S (giác quan): - ISTJ (Người chu toàn) - ISFJ (Người chăm lo) - ESTJ (Người tổ chức) - ESFJ (Người kết nối) - ISTP (Người thực hành) - ISFP (Người cảm nhận) - ESTP (Người hành động) - ESFP (Người vui sống)

Tám nhóm có chữ N (trực giác): - INTJ (Người hoạch định) - INTP (Người suy luận) - ENTJ (Người điều hành) - ENTP (Người khai phá ý tưởng) - INFJ (Người thấu suốt) - INFP (Người lý tưởng) - ENFJ (Người truyền cảm hứng) - ENFP (Người nhiệt huyết)

Một lưu ý: chữ N dùng cho trực giác, còn chữ I đã dành cho hướng nội, vì vậy hai chữ này không liên quan gì đến nhau.

Tám nhóm mỗi phía

Ba cặp còn lại

• So sánh hai nhóm tính cách
• Hướng ngoại và hướng nội
• Lý trí và cảm xúc
• Nguyên tắc và linh hoạt