Vấn đề cốt lõi của nhà ống
Nhà ống có mặt tiền nhỏ, hai bên thường dính tường nhà hàng xóm, nên ánh sáng và gió chỉ vào được từ phía trước, phía sau và từ trên xuống. Nếu không tính trước, khu giữa nhà dễ tối, bí và ẩm, nhất là vào mùa nồm.
- Tận dụng tối đa mặt trước và mặt sau: cửa lớn, cửa kính có lam thông gió.
- Chừa khoảng trống trong lòng nhà thay vì lấp kín toàn bộ diện tích xây dựng.
- Hạn chế vách ngăn đặc ở giữa nhà, ưu tiên vách thấp, vách kính hoặc lam gỗ để ánh sáng đi xuyên qua.
- Chọn màu tường sáng, sàn ít bóng để ánh sáng phản chiếu sâu hơn.
Giếng trời và cầu thang
Giếng trời là cách quen thuộc nhất để đưa sáng và gió vào giữa nhà. Giếng nên có lưới hoặc mái che lấy sáng để mưa không tạt vào, và có cửa mở được ở trên cao để khí nóng thoát ra. Nên tính sẵn đường thoát nước ở chân giếng, vì đây là chỗ hay đọng nước nhất.
Cầu thang đặt ở giữa nhà dễ chiếm mất khoảng sáng, nên nhiều gia đình dồn cầu thang sát một bên tường và cho giếng trời chạy dọc theo cầu thang, vừa sáng vừa thoáng. Bậc thang cần đủ rộng, có tay vịn chắc, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Sắp xếp phòng theo chiều sâu
Cách bố trí quen thuộc là đi từ ngoài vào trong: chỗ để xe và phòng khách ở phía trước, phòng ăn và bếp ở giữa hoặc phía sau, phòng ngủ ở các tầng trên. Tầng trệt dành cho sinh hoạt chung, tầng trên cho nghỉ ngơi yên tĩnh.
- Phòng khách ở trước để đón khách mà không phải đi sâu vào nhà.
- Bếp đặt phía sau hoặc cạnh giếng trời để khói mùi thoát nhanh, có quạt hút mạnh.
- Nhà vệ sinh nên có cửa sổ hoặc ống thông hơi, tránh đặt ngay sát cửa chính và sát bếp nếu có thể.
- Phòng ngủ nên có cửa sổ ra giếng trời hoặc mặt thoáng, không dùng căn phòng kín hoàn toàn.
- Phòng thờ nếu có thường được đặt ở tầng cao hoặc nơi yên tĩnh, không nằm dưới nhà vệ sinh.
Quan niệm dân gian về nhà ống
Theo quan niệm xưa, nhà dài mà hẹp khiến khí đi thẳng từ cửa trước ra cửa sau, nên người ta hay dùng bình phong, tủ giày hoặc chậu cây ngăn nhẹ để khí được “giữ” lại. Về thực tế, những vật này còn giúp che tầm nhìn từ ngoài vào, tạo cảm giác riêng tư.
Người ta cũng thường nói cửa chính không nên thẳng hàng với cầu thang đi lên hoặc với cửa sau. Đây là quan niệm dân gian; nếu nhà không thể thay đổi, một tấm lam hay một kệ trang trí thấp là cách xử lý nhẹ nhàng.