Tết Đoan ngọ (mùng 5 tháng 5): diệt sâu bọ, mâm cúng và phong tục

Mùng 5 tháng 5 âm lịch là Tết Đoan ngọ, dân gian quen gọi là Tết diệt sâu bọ. Giữa mùa hè nóng ẩm, đây là dịp nhắc nhau giữ sức khỏe và sum họp gia đình.

3 phút đọc · Lễ tết trong năm · Cẩm nang nhanso.vn

Vì sao gọi là diệt sâu bọ?

Theo quan niệm xưa, giữa năm là lúc sâu bọ phá mùa màng và bệnh tật dễ phát sinh. Sáng mùng 5, người ta ăn rượu nếp, hoa quả chua với mong muốn “diệt” sâu bọ trong người. Đây là tập tục dân gian, mang ý nghĩa nhắc nhở giữ gìn sức khỏe.

Tết Đoan ngọ năm nayDùng thử ngay trên nhanso.vn

Mâm cúng thường có

  • Rượu nếp (cơm rượu), bánh tro (bánh gio), chè kê hoặc chè trôi nước tùy vùng.
  • Trái cây mùa hè: mận, vải, dưa hấu, xoài.
  • Hương, hoa, nước sạch; mâm mặn nếu nếp nhà có.

Rượu nếp có cồn; trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người lái xe nên ăn rất ít hoặc không ăn.

Các phong tục khác

  • Cúng vào buổi sáng, trước giờ Ngọ.
  • Hái lá thuốc vào giờ Ngọ để phơi khô dùng dần, theo kinh nghiệm dân gian.
  • Con cháu biếu quà ông bà, cha mẹ; con rể về thăm nhà vợ ở một số vùng.

Ăn uống mùa nóng sao cho dễ chịu

Đoan ngọ rơi vào giữa mùa hè, khi trời nóng ẩm, nên nhiều món trong ngày này mang tính thanh mát: trái cây mọng nước, chè đậu, bánh tro với đường mật. Bạn có thể kết hợp thêm rau củ luộc, canh rau ngót, canh bí để bữa cơm gia đình nhẹ bụng.

Khi ăn rượu nếp, nên thử một lượng nhỏ và ăn chậm. Với trẻ em và người có bệnh về dạ dày hay gan, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước. Uống đủ nước và hạn chế đồ quá lạnh hay quá ngọt cũng là cách giữ sức khỏe mùa nóng.

Rửa kỹ trái cây, nhất là mận, vải, và để trẻ nhỏ ăn dưới sự trông nom của người lớn.

Dành thời gian cho gia đình

Dù không phải ngày nghỉ, Đoan ngọ vẫn là dịp tự nhiên để gọi điện cho ông bà, hoặc ghé về bữa cơm nếu gần. Gia đình xa có thể gửi một hộp trái cây mùa hè hay trò chuyện qua video, cùng ăn một món quen thuộc. Những nghi thức nhỏ như thế giúp phong tục tiếp tục sống trong nhịp sống bận rộn.

Một buổi sáng Đoan ngọ nhẹ nhàng trong nhà

Không phải gia đình nào cũng có điều kiện bày mâm đầy đủ vào sáng mùng 5. Một buổi sáng gọn gàng, đủ ý nghĩa vẫn làm được nếu bạn sắp xếp trước một chút.

  • Tối hôm trước, rửa trái cây, ủ sẵn chén cơm rượu mua từ nơi quen, xếp bánh tro vào đĩa.
  • Sáng sớm, thắp hương trên bàn thờ, bày vài đĩa nhỏ rồi cúng trước giờ Ngọ.
  • Sau lễ, cả nhà ngồi ăn chung một bữa sáng nhẹ với trái cây mùa hè.
  • Người có bệnh dạ dày, gan hay đang uống thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi ăn món có cồn.
  • Chia phần cho hàng xóm lớn tuổi nếu làm dư.

Với nhà có bé nhỏ, thay cơm rượu bằng chè đậu xanh hoặc sữa chua trái cây là lựa chọn dễ chịu, vẫn giữ không khí ngày Tết giữa năm.

Đặt báo thức sớm hơn bình thường nửa tiếng để cả nhà không phải cuống khi chuẩn bị.

Hỏi đáp

Tết Đoan ngọ cúng giờ nào?

Phần lớn gia đình cúng vào buổi sáng mùng 5, trước giờ Ngọ (khoảng 11–13 giờ).

Đoan ngọ có phải ngày nghỉ không?

Không. Đây là ngày Tết theo phong tục, không phải ngày nghỉ chính thức.

Tết Đoan ngọ ở miền Nam và miền Bắc có khác nhau không?

Có nét khác về món ăn: miền Bắc hay có cơm rượu, bánh tro; miền Nam có chè, bánh ú tro, trái cây. Cốt lõi chung vẫn là sum họp và giữ sức khỏe giữa hè.

Người không ăn được cơm rượu thì có thể thay bằng gì?

Có thể thay bằng chè đậu xanh, sữa chua, trái cây chua ngọt hoặc bánh tro không rượu. Phong tục chủ yếu nhắc nhau giữ sức khỏe giữa mùa nóng, nên không nhất thiết phải dùng món có cồn.

Thấy hữu ích? Gửi trang này cho người thân, bạn bè.

Facebook

Khám phá tiếp

Có thể bạn sẽ thích

Chia sẻ trang này

nhanso.vn Tết Đoan ngọ mùng 5/5 âm lịch: diệt sâu bọ, mâm cúng, phong tục Tết Đoan ngọ mùng 5 tháng 5 âm lịch: vì sao gọi là Tết diệt sâu bọ, mâm cúng với rượu nếp, hoa quả, bánh tro, chè; các phong tục như ăn trái cây buổi…