Tiết Hạ chí
Hạ chí là "giữa mùa hè": ngày dài nhất, đêm ngắn nhất trong năm ở Bắc bán cầu.
Tên gọi Hạ chí
Hạ chí viết bằng hai chữ Hán Việt: "hạ" là mùa hè, "chí" là đến cực điểm. Ghép lại, tên tiết nói về lúc mùa hè lên tới đỉnh, khi Mặt Trời đứng cao nhất trên bầu trời Bắc bán cầu nên ngày kéo dài nhất và đêm ngắn nhất trong năm. Đây là tiết khí giữa mùa hạ, nằm sau Mang chủng và trước Tiểu thử. Từ sau mốc này, ngày bắt đầu ngắn lại từng chút một, dù cái nóng còn tăng thêm nhiều tuần nữa, nên người xưa mới có cảm giác nóng nhất không trùng với ngày dài nhất. Năm 2026 bắt đầu ngày 21/6.
Thời tiết
Cao điểm nắng nóng ở miền Bắc và miền Trung, có gió Lào; miền Nam mưa chiều.
- Miền Bắc Đây là giai đoạn nắng nóng gay gắt, trời hầm hập từ giữa buổi sáng đến chiều muộn. Những đợt nóng kéo dài thường kết thúc bằng cơn dông chớp giật vào tối, mưa đến nhanh rồi tạnh nhanh, để lại không khí ẩm hơn là mát hơn.
- Miền Trung Gió Lào thổi qua dãy Trường Sơn làm không khí khô rát, mặt đường bốc hơi nóng, nhiều nơi nắng liên tục nhiều ngày. Ban đêm trời vẫn oi, người dân thường mở cửa đón gió biển và hạn chế ra ngoài giữa trưa.
- Miền Nam và Tây Nguyên Đang giữa mùa mưa, buổi sáng thường nắng đẹp rồi mây kéo về, chiều có mưa rào rồi trời dịu lại. Tây Nguyên mát hơn đồng bằng, mưa đều nên đất đai xanh mướt, đường đất dễ lầy.
Phong tục, nông lịch
Câu ca dao "Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng" nói đúng những đêm ngắn quanh Hạ chí.
Giữ sức khỏe
Tránh nắng 11h đến 15h, uống nước đều, để ý người già, trẻ nhỏ khi nắng nóng.
Ăn gì cho hợp mùa
Ngày nóng nhất năm hợp với món nhiều nước và vị thanh. Canh rau đay, mồng tơi, canh bầu nấu tôm, rau muống luộc chấm nước mắm chanh giúp bù nước và dễ tiêu. Trái cây mùa này khá phong phú: vải thiều đang cuối vụ, nhãn, mận, xoài, mít, dưa hấu, thanh long. Dưa hấu và bầu bí nhiều nước nên hợp lúc đổ mồ hôi nhiều, còn chè đậu xanh, chè hạt sen, nước sắc râu bắp cho cảm giác mát. Nên hạn chế ăn đồ ướp lạnh liên tục vì dễ làm đau bụng, và nên ăn mặn vừa đủ để cơ thể không thiếu muối khi ra nhiều mồ hôi.
Việc nên làm trong tiết Hạ chí
- Dời việc ngoài trời sang sáng sớm hoặc cuối chiều, tránh khung giờ nắng gắt giữa trưa, và mang theo mũ, nước uống khi phải ra đường.
- Kiểm tra quạt, điều hòa, tấm che nắng; lau chùi bộ lọc để không khí trong phòng sạch và đỡ tốn điện.
- Với vườn rau, tưới vào sáng sớm hoặc chiều tối, phủ rơm hoặc lá khô quanh gốc để giữ ẩm và che gốc khỏi nắng.
- Để ý người già, trẻ nhỏ, người làm việc ngoài trời: nhắc uống nước đều, nghỉ ở nơi thoáng mát.
- Chuẩn bị cho tiết sau bằng việc dọn dẹp mái, máng xối, cống thoát nước trước khi dông bão tăng lên.
Tiết Hạ chí các năm
- 2025khoảng 09:34, Thứ bảy 21/6/202526/5 âm lịch
- 2026khoảng 15:19, Chủ nhật 21/6/20267/5 âm lịch
- 2027khoảng 21:05, Thứ hai 21/6/202717/5 âm lịch
- 2028khoảng 02:52, Thứ tư 21/6/202829/5 âm lịch
- 2029khoảng 08:39, Thứ năm 21/6/202910/5 âm lịch
- 2030khoảng 14:28, Thứ sáu 21/6/203021/5 âm lịch
Giờ giao tiết tính theo giờ Việt Nam (UTC+7) từ vị trí Mặt Trời, sai số khoảng 10 phút; ngày giao tiết là chính xác.
Hỏi đáp
Hạ chí năm 2026 là ngày nào?
Theo bảng tính của trang, năm 2026 Hạ chí bắt đầu ngày 21/6. Đây là ngày Mặt Trời ở kinh độ 90 độ, thời điểm ngày dài nhất trong năm ở Bắc bán cầu.
Hạ chí có phải ngày nóng nhất năm không?
Không hẳn. Hạ chí là ngày có thời gian chiếu sáng dài nhất, còn nóng nhất thường rơi vào các tuần sau đó vì mặt đất và biển còn tích nhiệt, nên Tiểu thử và Đại thử mới là lúc oi bức rõ rệt.
Hạ chí nên làm gì để giữ sức khỏe?
Uống nước đều trong ngày, tránh ra nắng từ khoảng 11h đến 15h, ăn món thanh nhẹ và ngủ đủ giấc. Người già và trẻ nhỏ cần được chú ý nhiều hơn khi trời nắng nóng kéo dài.
Hạ chí có kiêng kỵ gì không?
Dân gian không có điều kiêng cữ cố định cho tiết này. Lời khuyên hợp lý nhất là tránh làm việc nặng giữa trưa, hạn chế đồ quá lạnh và đồ ăn dễ ôi thiu trong thời tiết nóng.