Chia việc theo ba nhịp: ngày, tuần, tháng
Cách dễ duy trì nhất là tách việc theo tần suất. Việc hằng ngày chỉ nên mất khoảng nửa giờ cộng dồn, việc hằng tuần dành cho một buổi cuối tuần, còn việc hằng tháng là những chỗ ít ai nhìn thấy nhưng vẫn cần chăm.
- Hằng ngày: rửa bát sau bữa ăn, lau mặt bếp, gom rác, xếp lại đồ dùng chung ở phòng khách, trải giường gọn gàng.
- Hằng tuần: hút bụi hoặc quét và lau sàn, lau nhà vệ sinh, thay ga gối, giặt và phơi đồ, dọn tủ lạnh những món đã hết hạn.
- Hằng tháng: lau cửa kính và cửa sổ, vệ sinh quạt, điều hòa hoặc lưới lọc, sắp lại tủ quần áo, kiểm tra đồ dùng không còn dùng để tặng hoặc bỏ.
Đừng cố làm mọi thứ trong một ngày. Mỗi ngày chọn một khu vực nhỏ (thứ hai nhà bếp, thứ ba phòng tắm…) sẽ nhẹ hơn nhiều so với tổng vệ sinh dồn vào chủ nhật.
Chia đội ngẫu nhiên để bốc thăm việc nhàDùng thử ngay trên nhanso.vnMột tuần mẫu để bạn chỉnh theo nhà mình
Dưới đây là một bảng ví dụ minh họa cho gia đình đi làm, đi học ban ngày. Bạn cứ đổi ngày, đổi người cho hợp thực tế; mỗi khu vực chỉ khoảng 15 đến 25 phút.
- Thứ hai: bếp, lau tủ lạnh ngoài, bỏ thức ăn quá hạn.
- Thứ ba: phòng tắm và nhà vệ sinh.
- Thứ tư: quét hút bụi các phòng ngủ, đổi ga gối.
- Thứ năm: phòng khách, lau bàn ghế, xếp lại kệ giày.
- Thứ sáu: giặt đồ và gấp, dọn sơ ban công hoặc lối đi.
- Cuối tuần: lau sàn cả nhà, đi chợ, một việc “chăm sóc” như lau kính hoặc giặt rèm xen kẽ theo tháng.
Thứ tự không quan trọng bằng quy tắc: mỗi ngày một khu, làm xong thì dừng. Khi hôm nào bận quá, bỏ qua hẳn cũng được; tuần sau không cần bù gấp đôi mà chỉ cần tiếp tục như thường.
Chia việc công bằng giữa các thành viên
Công bằng không có nghĩa là mỗi người làm số việc y hệt nhau, mà là mỗi người đóng góp phù hợp với sức lực và thời gian của mình. Người đi làm xa về muộn có thể nhận việc cuối tuần, người ở nhà nhiều hơn nhận việc hằng ngày, nhưng không ai mặc định gánh toàn bộ.
Một cách làm hiệu quả là cả nhà ngồi lại viết tất cả việc ra giấy, sau đó mỗi người chọn trước những việc mình không ngại, phần còn lại bốc thăm hoặc luân phiên theo tuần. Cách luân phiên giúp tránh cảm giác một người luôn dính vào việc mình ghét.
Đừng quên những việc “vô hình” như nhớ hết dầu gội hay lên kế hoạch bữa ăn; ghi vào danh sách mới thấy khối lượng thật.
Trẻ làm được việc nhà gì theo từng độ tuổi?
Trẻ nhỏ cũng làm được những việc hợp độ tuổi. Bé mẫu giáo có thể cất đồ chơi và đặt giày vào kệ, bé tiểu học tự dọn bàn học, lau bàn ăn, còn các bạn lớn hơn có thể tự giặt đồ của mình hoặc đổ rác. Việc nhà đều đặn còn là cách dạy con trách nhiệm một cách tự nhiên.
Mẹo để trẻ hợp tác: giao việc cụ thể (“bỏ tất vào giỏ”) thay vì nói chung chung (“dọn phòng đi”), làm cùng con vài lần đầu, và chấp nhận con làm chưa sạch như người lớn. Khen cụ thể sẽ giúp con muốn làm tiếp.
Dùng bảng dán sticker hoặc đánh dấu cho con. Cái nhìn thấy được tiến bộ có sức hút hơn lời nhắc.
Giữ lịch bền và bớt việc từ gốc
Lịch đẹp mà không ai theo thì vô ích. Hãy dán bảng việc ở nơi cả nhà hay đi qua, như cửa tủ lạnh, và để mỗi người tự đánh dấu khi xong. Nhìn thấy tiến độ giúp mọi người có động lực hơn là bị nhắc nhở.
- Quy tắc “đồ nào về chỗ đó”: dùng xong cất ngay, đỡ phải dọn một lần lớn.
- Mỗi món đồ mới mua nên đi kèm một món cũ được tặng hoặc bỏ đi, nhà sẽ đỡ chật.
- Mỗi ngày dành 10 phút “dọn nhanh” trước giờ đi ngủ, cả nhà cùng làm và bật nhạc cho vui.
- Nếu ngân sách cho phép, thuê dọn theo giờ vài lần mỗi năm cho những việc nặng như lau kính cao hoặc giặt rèm, ghế sofa.
Cuối mỗi tháng, cả nhà họp ngắn vài phút xem việc nào quá nặng hoặc chưa hợp lý để đổi cho nhau. Lịch nên linh hoạt theo từng giai đoạn của gia đình.
Nhà chật, ở chung cư hoặc ở một mình thì tính sao?
Nhà nhỏ có lợi thế là diện tích lau quét ít, nhưng dễ bừa hơn vì đồ không có chỗ cất. Với nhà chật, việc đáng làm đầu tiên là giảm đồ: mỗi tháng rà qua một ngăn tủ, đồ không dùng quá một năm thì cân nhắc tặng.
Người ở một mình không có ai để chia việc, hãy chia việc cho các ngày trong tuần và đặt hẹn giờ ngắn 15 phút. Phần việc nặng như lau kính, giặt rèm có thể làm vào ngày nghỉ khi bạn rảnh hơn.
Ở chung cư, thêm việc gom rác phân loại và lau lối đi chung nếu cần; hãy thống nhất rõ với người ở cùng để tránh mỗi người nghĩ người kia làm.
Khi cả nhà đều quá bận hoặc có người ốm
Có những tuần ai cũng mệt. Hãy bỏ danh sách dài, chỉ giữ “bộ tối thiểu”: rửa bát, đổ rác, nhà vệ sinh sạch, giường gọn. Phần còn lại tuần sau bù dần. Nhà ngăn nắp không cần hoàn hảo, cần đủ để cả nhà dễ chịu.
Khi có người ốm, người khỏe nhận thêm việc và đừng để người ốm tự dọn. Dùng khăn giấy, đồ dùng một lần cho người ốm trong vài ngày cũng giúp giảm khối lượng giặt rửa và hạn chế lây.