Phòng sốt xuất huyết: diệt lăng quăng, dấu hiệu nặng

Muỗi vằn sống ở đâu và vì sao nhà nào cũng có nguy cơ?

Muỗi vằn thường đẻ trứng ở nước đọng sạch, chỉ cần một lượng nhỏ cũng đủ. Trứng bám vào thành vật chứa, chịu được thời gian khô rồi nở khi gặp nước. Vì vậy một cái chậu bỏ quên sau vườn cũng có thể thành ổ muỗi cho cả khu phố.

Muỗi vằn thích nơi tối, mát, kín gió như gầm giường, sau tủ, dưới bàn, góc nhà. Chúng thường đốt người vào ban ngày, nhất là sáng sớm và chiều tối. Hiểu thói quen này giúp bạn biết cần diệt ở đâu và bảo vệ mình lúc nào.

Tính lượng nước cần uống mỗi ngàyDùng thử ngay trên nhanso.vn

Diệt lăng quăng, bớt chỗ cho muỗi đẻ

Việc nên làm đều đặn, khoảng mỗi tuần một lần, là rà soát cả trong lẫn ngoài nhà.

Đậy kín lu, khạp, bể, xô, thùng chứa nước bằng nắp hoặc vải chắc, không để muỗi chui vào.
Úp hoặc lật các vật dụng không dùng: chậu, gáo, lốp xe cũ, vỏ hộp, mảnh chai, chén hứng nước chân tủ.
Thay nước bình hoa, đĩa lót chậu cây và chà nhẹ thành bình để cuốn trôi trứng muỗi.
Dọn máng xối, hốc cây, ống tre, nơi đọng nước ngoài sân; lấp các vũng nước nhỏ.
Chú ý cả những nơi ít ai nhớ như khay nước tủ lạnh, bể cá cảnh không nuôi cá, bình nước thờ cúng.

Cả khu phố cùng làm thì mới có tác dụng rõ, vì muỗi bay sang nhà hàng xóm rất dễ. Rủ nhau dọn dẹp vào một buổi cuối tuần.

Nhà chung cư, nhà trọ thì rà soát những đâu?

Ở chung cư, nguy cơ không nằm ở sân vườn mà ở những góc nhỏ: khay hứng nước máy lạnh, đĩa chậu cây ban công, hố ga trong nhà vệ sinh ít dùng, thùng rác không đậy, xô nước lau nhà để lâu. Hãy đổ nước và lau khô những chỗ này mỗi tuần.

Nhà trọ, nhà cho thuê để trống vài tuần cần được người trông nom kiểm tra. Nếu đi xa dài ngày, nhờ người thân qua đổ nước đọng và đậy nắp kín các vật chứa trước khi đi.

Tránh bị muỗi đốt

Muỗi vằn hay đốt vào ban ngày, nên ngủ trưa cũng cần mắc màn, kể cả khi ở nhà.

Ngủ màn, cả ban ngày với trẻ nhỏ và người đang bị sốt, để tránh muỗi đốt rồi lây sang người khác.
Mặc quần áo dài tay, sáng màu khi ở nơi nhiều muỗi.
Dùng lưới chắn muỗi ở cửa sổ, cửa ra vào; có thể dùng vợt hoặc đèn bắt muỗi trong nhà.
Dùng sản phẩm xua muỗi có ghi rõ đối tượng sử dụng; với trẻ nhỏ, đọc kỹ hướng dẫn hoặc hỏi nhân viên y tế.

Gầm giường, sau cánh cửa, sau tủ quần áo là chỗ muỗi trú ẩn ban ngày. Giữ những chỗ này thông thoáng, ít đồ treo để muỗi không có nơi nấp.

Những dấu hiệu đầu tiên cần để ý

Nếu trong nhà có người sốt cao đột ngột, kèm đau đầu, đau mỏi người, đau sau hốc mắt, hãy đi khám sớm để được theo dõi thay vì chờ vài ngày. Một số người còn buồn nôn, nổi ban đỏ hoặc chấm xuất huyết dưới da.

Không tự ý dùng thuốc, hỏi nhân viên y tế. Nên uống đủ nước và nghỉ ngơi trong lúc chờ khám. Khi đi khám, hãy nhớ ngày bắt đầu sốt, những gì đã ăn uống, đã dùng gì để bác sĩ nắm tình hình.

Khi nào cần vào viện ngay?

Bệnh thường nguy hiểm hơn vào khoảng ngày thứ ba đến thứ sáu, đúng lúc sốt có thể giảm nhưng người lại yếu đi. Cần đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:

Đau bụng nhiều hoặc đau tăng dần, nôn liên tục, không uống được.
Chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, kinh nguyệt ra nhiều bất thường.
Li bì, vật vã, lừ đừ, khó đánh thức; trẻ quấy khóc nhiều hoặc bỏ bú.
Tay chân lạnh, da nổi vân tím, mệt lả, khó thở.
Tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ.

Người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền nên đi khám sớm hơn, không chờ đến khi nặng.

Chăm người bệnh ở nhà và bảo vệ cả nhà

Khi bác sĩ cho theo dõi ở nhà, hãy làm đúng hướng dẫn: cho người bệnh uống đủ nước theo lời dặn, nghỉ ngơi, ăn các món dễ tiêu, theo dõi sát và tái khám đúng hẹn. Đừng dùng mẹo dân gian thay cho việc theo dõi y tế.

Người bệnh nên nằm màn cả ngày, nhất là trong những ngày sốt, để muỗi không đốt rồi truyền sang người khác trong nhà. Đồng thời, hãy diệt lăng quăng quanh nhà ngay khi có ca bệnh, vì muỗi đã nhiễm vẫn còn quanh quẩn.

Cả nhà hãy cùng nắm các dấu hiệu cảnh báo, vì người bệnh khi mệt có thể không tự nhận ra mình đang nặng hơn.

Lịch rà soát 10 phút mỗi tuần

Đặt một giờ cố định, ví dụ sáng chủ nhật, để cả nhà đi một vòng. Việc ngắn nhưng đều đặn có tác dụng hơn một lần tổng vệ sinh mỗi năm.

Đi một vòng quanh sân, ban công, mái hiên tìm chỗ đọng nước.
Đổ và úp các vật chứa không dùng đến.
Thay nước bình hoa, đĩa chậu cây, khay nước tủ lạnh.
Kiểm tra nắp các bể, lu, xô còn kín hay hở.
Kiểm tra lưới cửa sổ, màn ngủ có rách không.

Với khu dân cư, nên phối hợp cùng tổ dân phố hoặc ban quản lý để dọn dẹp khu vực chung.

Hỏi đáp

Sốt xuất huyết có lây trực tiếp từ người sang người không?

Bệnh không lây qua tiếp xúc thông thường như ăn chung, bắt tay hay ho. Muỗi vằn đốt người đang bệnh rồi đốt người khác mới làm bệnh lan. Vì vậy người sốt nên nằm màn để cắt đường lây này.

Hết sốt rồi có phải là khỏi bệnh?

Chưa chắc. Giai đoạn sốt giảm có thể là lúc bệnh diễn tiến nặng hơn. Hãy tiếp tục theo dõi, uống đủ nước, tái khám theo hẹn và đến viện ngay khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như đau bụng, nôn nhiều hay chảy máu.

Muỗi vằn đốt vào lúc nào trong ngày?

Muỗi vằn hay đốt ban ngày, nhiều nhất là sáng sớm và chiều tối. Vì vậy ngủ trưa cũng nên mắc màn, và nên mặc đồ dài tay khi ở nơi nhiều muỗi.

Bao lâu nên diệt lăng quăng một lần?

Khoảng mỗi tuần một lần là hợp lý, vì chu kỳ muỗi từ trứng đến trưởng thành khá nhanh. Thói quen đều đặn quan trọng hơn một lần dọn thật kỹ rồi bỏ.

Bị sốt xuất huyết một lần rồi có bị lại không?

Có thể bị lại. Vì vậy sau khi khỏi bệnh, vẫn cần phòng muỗi như trước. Hãy hỏi bác sĩ nếu bạn quan tâm đến các biện pháp phòng bệnh khác.

Có nên tự mua thuốc hạ sốt cho người nghi sốt xuất huyết?

Không nên tự ý. Hãy đi khám và hỏi nhân viên y tế loại nào được dùng, vì một số thuốc thông dụng có thể làm bệnh nặng hơn. Trong lúc chờ, cho người bệnh nghỉ ngơi và uống đủ nước.

Trẻ nhỏ bị sốt xuất huyết cần để ý điều gì?

Để ý trẻ li bì, bỏ bú, bỏ ăn, quấy khóc nhiều, tay chân lạnh, tiểu ít. Những dấu hiệu này cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không chờ thêm.

Phòng sốt xuất huyết: diệt lăng quăng, tránh muỗi và dấu hiệu cần vào viện