Rửa tay đúng cách: các bước, thời điểm cần rửa và cách dạy trẻ

Các bước rửa tay với xà phòng

Cách rửa tay được khuyến cáo rộng rãi gồm sáu bước, tổng cộng khoảng 20 giây trở lên. Bạn có thể nhẩm một bài hát ngắn để đủ thời gian.

1. Làm ướt tay bằng nước sạch, lấy xà phòng vừa đủ.
2. Xoa hai lòng bàn tay vào nhau cho xà phòng lên bọt.
3. Chà lòng bàn tay này lên mu bàn tay kia, đổi bên.
4. Đan các ngón tay vào nhau, chà kẽ ngón tay.
5. Chà mặt ngoài các ngón vào lòng bàn tay đối diện, xoay từng ngón cái, rồi xoa đầu ngón tay vào lòng bàn tay.
6. Xả lại dưới vòi nước sạch, lau khô bằng khăn sạch hoặc giấy dùng một lần.

💡 Khi không có nước và xà phòng, có thể tạm dùng dung dịch sát khuẩn tay. Tuy vậy, tay dính bẩn thấy rõ vẫn cần rửa bằng nước và xà phòng.

Những chỗ hay bị sót khi rửa

Đừng quên móng tay, nếp gấp ngón tay và cổ tay vì đây là những chỗ dễ sót. Ngón cái và đầu ngón tay cũng hay bị bỏ qua vì ta quen chà lòng bàn tay là xong. Nếu móng dài, bẩn dễ bám bên dưới; cắt móng gọn là cách rửa sạch hơn mọi loại xà phòng.

Tay ướt giữ vi khuẩn lâu hơn tay khô, nên bước lau khô cũng quan trọng không kém. Khăn dùng chung lâu ngày ẩm ướt thì chính nó trở thành nơi bám bẩn; hãy thay và giặt thường xuyên, hoặc dùng giấy dùng một lần ở nơi công cộng. Nhà đông người nên mỗi người một khăn tay riêng.

Nhiều người tắt vòi bằng tay vừa rửa xong. Ở nhà thì không sao nếu vòi sạch, còn ở nơi công cộng, hãy dùng chính tờ giấy lau tay để khóa vòi.

Những lúc nên rửa tay

Không cần rửa liên tục cả ngày, chỉ cần nhớ những thời điểm dễ lây bệnh nhất:

• Trước khi ăn, trước khi nấu nướng và chuẩn bị thức ăn.
• Sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã hoặc giúp trẻ đi vệ sinh.
• Sau khi ho, hắt hơi, xì mũi.
• Sau khi chạm vào rác, động vật, thú cưng hoặc đồ dùng của chúng.
• Sau khi đi ngoài đường, đi chợ, đi xe buýt, về đến nhà.
• Trước và sau khi chăm sóc người đang ốm; trước khi chạm vào em bé.
• Sau khi xử lý thịt, cá sống.

Rửa tay khi nấu ăn và chăm em bé

Trong bếp, tay là con đường dễ nhất để vi khuẩn từ thịt, cá sống sang rau củ ăn sống. Sau khi cắt thịt, cá, hãy rửa tay bằng xà phòng trước khi chạm vào rau, bát đũa hay tủ lạnh. Việc này đi cùng thói quen dùng thớt riêng cho đồ sống và đồ chín.

Khi chăm em bé, rửa tay trước khi bế, cho bú, pha sữa và sau mỗi lần thay tã. Em nhỏ miễn dịch còn yếu, nên người đi làm về nên thay đồ, rửa tay kỹ rồi mới bế con. Nếu bạn đang cảm lạnh, ngoài rửa tay thường xuyên, hãy đeo khẩu trang khi gần bé.

Không có nước và xà phòng thì sao?

Dung dịch sát khuẩn tay là giải pháp tạm thời khi đi đường hoặc chưa có chỗ rửa. Lấy lượng vừa đủ thấm khắp hai tay, xoa vào các kẽ ngón và đầu ngón cho đến khi tay khô hẳn. Không lau đi khi tay còn ướt.

Cách này không thay thế rửa tay trong nhiều tình huống: tay dính dầu mỡ, đất cát, vừa đi vệ sinh hoặc vừa làm việc với thức ăn. Gặp những lúc này, cố tìm nước sạch và xà phòng. Để dung dịch xa tầm tay trẻ nhỏ và tránh xa lửa.

Tay khô, nứt nẻ vì rửa nhiều

Rửa tay nhiều lần mỗi ngày có thể làm da khô, đặc biệt vào mùa lạnh hoặc với người làm công việc tiếp xúc nước. Da nứt nẻ khó giữ sạch vì kẽ nứt bám bẩn.

• Dùng nước ấm vừa phải, không quá nóng.
• Chọn xà phòng dịu nhẹ, ít hương liệu.
• Thấm khô tay nhẹ nhàng thay vì chà mạnh.
• Thoa kem dưỡng da sau khi rửa, nhất là buổi tối.

Nếu da đỏ rát, nổi mẩn kéo dài, nên đi khám da liễu thay vì tự bỏ thói quen rửa tay.

Dạy trẻ rửa tay thành thói quen

Trẻ học bằng cách bắt chước, nên người lớn rửa tay cùng con sẽ hiệu quả hơn nhắc suốt. Đặt bệ hoặc ghế nhỏ để con với tới vòi nước, chọn xà phòng dịu nhẹ và để khăn lau ở tầm với.

Biến việc rửa tay thành trò chơi: hát một bài ngắn, đếm đến hai mươi, hoặc kể chuyện “những bạn vi khuẩn nhỏ xíu bị bọt xà phòng đuổi đi”. Khen khi con làm đúng thay vì mắng khi con quên.

Với trẻ nhỏ, người lớn nên hỗ trợ từng bước và giữ tay con dưới vòi nước. Với trẻ lớn hơn, dán một tờ hướng dẫn nhiều hình ở cạnh bồn rửa để con tự kiểm tra.

Gắn rửa tay vào nếp sinh hoạt cả nhà

Thói quen bền khi gắn với một việc cố định. Hãy đặt xà phòng ngay chỗ dễ thấy ở cửa vào nhà, để vào cửa là rửa tay luôn. Cạnh bàn ăn hoặc trước bếp cũng nên có chỗ rửa gần tay.

Trong lớp học hoặc văn phòng, đồng nghiệp nhắc nhau nhẹ nhàng cũng hữu ích. Khi có người trong nhà ốm, nhắc cả nhà rửa tay thường xuyên hơn và để riêng khăn mặt, cốc uống nước của người bệnh. Nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài, hãy đi khám.