Sơ cứu bỏng nhẹ tại nhà và cách phòng bỏng khi nấu ăn ngày Tết

Thế nào là bỏng nhẹ và những nguyên nhân hay gặp?

Bỏng nhẹ thường là vùng da đỏ, đau rát, có thể nổi vài bọng nước nhỏ, diện tích không lớn. Trong bếp, nguyên nhân quen thuộc nhất là nước sôi, dầu nóng bắn, hơi nước từ nồi, thành nồi, bếp, ấm điện, bàn là.

Bỏng không chỉ do nhiệt khô hay nước nóng. Nhiệt từ hơi nước cũng gây bỏng khi mở nắp nồi, và dầu ăn đạt nhiệt rất cao nên bỏng dầu thường nặng hơn nhìn bên ngoài. Hiểu vậy để bạn luôn thận trọng, kể cả khi vết thương lúc đầu trông không đáng ngại.

Sơ cứu bỏng nhẹ: làm đúng từng bước

Khi gặp tình huống này, hãy bình tĩnh làm lần lượt:

1. Đưa người bị nạn ra khỏi nguồn nhiệt ngay (bếp, nồi nước sôi, dầu nóng).
2. Nếu quần áo bị thấm nước nóng hoặc dầu, cởi hoặc cắt bỏ nhẹ nhàng, trừ chỗ dính chặt vào da. Tháo nhẫn, vòng ở vùng bị bỏng trước khi sưng lên.
3. Làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát (không dùng nước đá lạnh buốt) chảy nhẹ trong khoảng 20 phút.
4. Thấm khô nhẹ nhàng, rồi che phủ bằng gạc sạch hoặc màng bọc thực phẩm sạch, che lỏng, không quấn chặt.
5. Giữ ấm phần cơ thể còn lại, đặc biệt với trẻ nhỏ, vì làm mát lâu dễ lạnh.

💡 Đồng hồ chạy rất nhanh khi hoảng hốt. Hãy hẹn giờ 20 phút trên điện thoại để chắc chắn dội nước đủ lâu.

Vì sao phải làm mát lâu và bằng nước nào?

Nhiệt vẫn tiếp tục truyền sâu vào da một lúc sau khi người bị nạn rời khỏi nguồn nóng. Làm mát bằng nước chảy nhẹ giúp hạ nhiệt ở lớp da, giảm đau và hạn chế vết bỏng lan sâu. Bởi vậy một vài giây dội nước thường là không đủ.

Nước sạch mát từ vòi là lựa chọn dễ nhất. Tránh nước đá hay chườm đá trực tiếp vì quá lạnh có thể làm tổn thương thêm vùng da vốn đã yếu. Nếu vết bỏng ở vị trí khó đặt dưới vòi, như vai hoặc lưng, có thể dùng khăn sạch thấm nước mát đắp lên và thay liên tục.

Với trẻ nhỏ, hãy theo dõi để bé không bị lạnh run trong lúc làm mát; quấn phần thân còn lại bằng khăn khô.

Những điều không nên làm

Nhiều mẹo truyền miệng nghe quen nhưng không đúng và có thể làm vết thương nặng hơn. Không bôi kem đánh răng, mỡ, dầu ăn, nước mắm, lòng trắng trứng hay các loại lá, bột lạ lên vết bỏng; chúng giữ nhiệt, dễ gây nhiễm trùng và khiến bác sĩ khó đánh giá độ sâu của vết thương.

Cũng không chọc vỡ bọng nước, không chườm đá trực tiếp, không dùng bông gòn dễ dính xơ lên da. Nếu cần thuốc bôi, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.

💡 Quy tắc dễ nhớ: nước sạch, che sạch, đừng bôi gì lạ.

Khi nào phải đi cấp cứu

Hãy đưa người bị nạn đến cơ sở y tế gần nhất, hoặc gọi cấp cứu, nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Bỏng ở trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền.
• Bỏng rộng, bỏng sâu, da trắng bệch, sạm đen hoặc mất cảm giác đau.
• Bỏng ở mặt, mắt, bàn tay, bàn chân, vùng kín hoặc các khớp.
• Bỏng do hóa chất, điện, hoặc kèm hít phải khói, khó thở.
• Vết thương có mủ, sưng đỏ lan rộng, sốt sau vài ngày.

Khi đi, giữ vết bỏng được che sạch, không bôi thêm gì để nhân viên y tế đánh giá đúng.

Chăm vết bỏng nhẹ những ngày sau

Sau sơ cứu, giữ vùng bỏng sạch và khô, thay gạc khi bẩn hay ướt. Rửa tay trước khi chạm vào vết thương. Tránh cọ xát, bóp, gãi hay lột da non. Bọng nước còn nguyên là lớp bảo vệ tự nhiên, hãy để yên.

Theo dõi mỗi ngày: nếu vùng bỏng đau nhiều hơn, sưng đỏ lan rộng, chảy dịch đục, có mùi, hoặc người bị sốt thì cần đi khám. Da mới lành còn non và dễ sạm màu khi gặp nắng, nên che chắn hoặc tránh nắng gắt trong thời gian hồi phục.

Phòng bỏng khi nấu ăn ngày Tết

Ngày Tết nhiều người cùng vào bếp, trẻ con chạy nhảy quanh, nên cần sắp xếp trước. Quay cán nồi, cán chảo vào phía trong bếp, tránh nhô ra mép. Nồi bánh chưng nước sôi, nồi thịt đông nên đặt chắc chắn, hạ nhiệt từ từ trước khi nhấc.

Khi rán chiên, để thực phẩm ráo nước trước khi thả vào dầu để dầu không bắn. Dùng găng tay chống nóng, không bê nồi nặng một mình. Giữ trẻ nhỏ cách xa bếp, tránh để bình nước sôi, bát canh nóng ở mép bàn hay trải khăn dài mà trẻ có thể kéo.

Nếu dầu trong chảo bốc cháy, đừng dội nước; hãy tắt bếp và đậy nắp kín. Cuối bữa, kiểm tra lại bếp, bình gas và ổ cắm trước khi đi ngủ.

Bếp nhỏ, nhiều người: sắp xếp thế nào cho an toàn?

Bếp chật dễ va chạm khi cầm nồi nóng. Hãy phân việc: một người đứng bếp, người khác chuẩn bị và dọn bàn, tránh mọi người chen nhau cùng lúc. Báo lớn tiếng “nóng đây” khi bê nồi đi qua.

• Lập một vùng cấm trẻ nhỏ quanh bếp bằng thanh chắn hoặc đơn giản là dặn người trông trẻ.
• Đặt khay hoặc tấm lót chắc ở nơi đặt nồi nóng, không đặt ở mép bàn.
• Đổ nước sôi pha trà, cà phê vào phích hoặc bình đậy nắp, đặt xa tầm với của bé.
• Mặc áo gọn, tránh tay áo rộng dễ vướng vào lửa bếp.